2021/12/01
۱۴۰۰ چهارشنبه ۱۰ آذر
برجام قرارداد نیست یک برنامه است

برجام قرارداد نیست یک برنامه است

محسن جلیلوند در گفت و گو با »آرمان ملی«:

آرمان ملی آنلاین - با اعلام تاریخ 8 آذر از سوی علی باقری، معاون سیاسی وزارت امور خارجه، به عنوان زمان آغاز مجدد مذاکرات 1+4 و ایران، قطار مذاکرات هستته ای و برجام وارد ایستگاه جدیدی شد. رئیس جمهور هم در حاشیه مراسم سیزده آبان با اشاره به تعیین تاریخ آغاز مذاکرات درباره رفع تحریم‌های ظالمانه علیه مردم ایران گفت: مذاکره مدنظر ما، یک مذاکره نتیجه محور است و ما به هیچ عنوان از خواسته به‌حق ملت ایران یعنی رفع تحریم‌های ظالمانه کوتاه نخواهیم آمد و تاکید کرد همان‌طور که ایران پیش‌تر اعلام کرده است، میز مذاکره را ترک نمی‌کنیم اما در مقابل زیاده‌خواهی‌ها هم که منجر به تضییع منافع ملت ایران می‌شود، ایستادگی می‌کنیم. در تحولات طرف مقابل  ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در پاسخ به سئوالی مبنی بر اینکه آیا «سیاست دولت بایدن، طولانی‌تر و مستحکم‌تر کردن توافق با ایران است»؛ مدعی شد: همیشه گفته‌ایم که در نخستین قدم، خواهان آن هستیم که برنامه هسته‌ای ایران یک بار دیگر مهار شود. برای همین است که بیش از هر چیز، روی تصمیم گیری درباره این موضوع متمرکز هستیم که آیا بازگشت متقابل به تعهدات امکان پذیر هست. اما در حالی که میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمان‌های بین المللی مستقر وین با انتشار توئیتی به خبر توافق برای آغاز دور جدید مذاکرات با ایران واکنش نشان داد و از آن استقبال کرد؛ فرانسه روز پنج‌شنبه ۱۳ آبان در اعلام موضعی کاملا تهدید آمیز، اعلام کرد که مشغول رایزنی با متحدانش در مورد چگونگی واکنش به «عدم همکاری» ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است.  آن-کلر لوژاندر، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه روز پنج شنبه ۱۳ آبان در نشستی خبری تصریح کرد که این کشور هنوز هم می‌تواند در نشست آتی شورای حکام، به همراه شرکای خود علیه ایران دست به اقدام بزند. در این راستا برای بررسی تحولات پیرامون برجام و مذاکرات هسته ای «آرمان ملی» با  محسن جلیلوند، استاد دانشگاه و تحلیل گر مسائل بین الملل به گفت و گو پرداخته  است که می‌خوانید.
 عمده تمرکز و دغدعه  ایران در برهه زمانی دست یابی به تضمین و تضمین خواهی برای پایبندی به برجام است، آیا این تضمین خواهی قابل حصول است؟
با توجه به تضمینی که ایران می خواهد باید گفت در عرصه بین المللی تضمین شاخصه هایی دارد. در مورد برجام یا هر قراردادی زمانی تضمین پشت آن است که در کنگره آمریکا(مجلس نمایندگان و سنا) تبدیل به قانون شود. مثلا فرض کنید ایران با روسیه،آذربایجان یا قزاقستان یک قرارداد برای صید ماهی در دریای خزر منعقد کند، این قرار داد تبدیل به لایحه می شود از سوی دولت به مجلس ارائه می شود و مجلس تصویب می کند و شورای نگهبان هم تایید می کند و در نهایت برای اجرا ابلاغ می‌شود مانند قانون راهنمایی و رانندگی و می شود قانون کشور که این تضمین محسوب می شود. به طور مثال قرارداد و یا اگر بخواهیم درست بگوییم عهدنامه مودت و دوستی بین ایران و آمریکا که در 1955 بین دو کشور ایران و ایالات متحده آمریکا منعقد شده است یک قراردادی است مجلسین ایران و آمریکا در همان سال تصویب کرده اند و هنوز هم پابرجا است. هم ایران بر اساس آن قرارداد از آمریکا به خاطر حمله به سکوهای نفتی ایران در خلیج فارس شکایت کرد و خسارت گرفت و هم آمریکا در مورد مسائل مختلف با اسنتاد به این عهدنامه مودت شکایت می کند و خسارت می گیرد مانند داستان تسخیر سفارت آمریکا و گروگانگیری از این شکایت کرد و از ایران خسارت گرفت که نشان می دهد در این موارد تضمین و گارانتی وجود دارد. ولی وقتی رئیس جمهور آمریکا یک چیزی را امضاء می کند به آن فرمان اجرایی (EXECUTIVE ORDERS) گفته می شود.باراک اوباما در زمان ریاست جمهوری با توجه به ترکیب جمهوری خواهان در کنگره متوجه شد که امکان تصویب آن وجود ندارد و لذا برجام را به صورت فرمان اجرایی اجرایی امضاء و برای اجرا ابلاغ کرد که هر رئیس جمهور بعدی می تواند آن را لغو کند. در حقیقت برجام مخفف «برنامه جامع اقدام مشترک» است، پس قرارداد نیست چرا که قرارداد ویژگی و مراحل و تضمیمن های خاص خودش را دارد. تنها تضمینی که داده شد قطعنامه 2231 سازمان ملل است که عملا اجازه نداده که هیچ کشوری از برجام خارج شود. همان طور که آمریکا از برجام خارج شد، ایران هم می توانست خارج شود و همچنین سایر کشورها خارج شوند. چرا که یک برنامه است نه یک قرارداد
 برخی از صاحب‌نظران بر این اعتقاد هستند که چون مسائل و اختلافات ایران و آمریکا حل نشده و مذاکرات هسته‌ای را جداگانه دیده شده این عامل شکست بر جام بوده و برجام به صورت ابزار فشاری در دست آمریکا تبدیل شده است، نظر شما چیست؟
اولا برجام فقط با آمریکا نیست، سایر کشورها مانند روسیه، چین و کشورهای اروپایی هم هستند. درست است که رویارویی اصلی ایران با آمریکاست ولی کشورهای دیگر هم هستند و در این موضوع دخیل هستند. بنابراین این که بخواهیم با آمریکا رابطه داشته باشیم و یا نداشته باشیم، کشورهای دیگر هم دخیل هستند و نظرات آن هم باید دخیل باشد.
  از دیدگاه شما ایران با چه راهکاری در دور جدید مذاکرات باید حاضر بشود؟
جناب آقای باقری می‌گویند آغاز مذاکرات است، وقتی کلمه آغاز را به کار می بریم یعنی شش دور مذاکرات قبلی توسط تیم قبلی مذاکره کننده به کنار و از سر نو دوباره شروع کنیم. آمریکا و سایر کشورها معتقد هستند که نه! از همان جایی که متوقف مانده باید شروع کنیم.این که آقای باقری برای گرفتن امتیاز این سخن را گفته یا راهبرد ایران این است ،معلوم نیست. اما اگر بخواهیم از آغاز مذاکرات را شروع کنیم دوباره به پروسه طولانی مذاکرات و تحریم ها هم هر روز اثر بیشتری بر ایران می گذارد و مشکلات ایران و طرف های مقابل هم افزون می‌شود، چرا؟ چون ایران روز به روز دارد به نقطه گریز نزدیک‌تر می‌شود و برای هر دو طرف مشکلات افزون‌تر خواهد شد.

 

 

کلید واژه
دیدگاه‌ها

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.