2022/08/15
۱۴۰۱ دوشنبه ۲۴ مرداد
قرار نیست چرخ را از نو بسازیم
سیدمحمد غرضی در گفت‌وگو با «آرمان ملی»:

قرار نیست چرخ را از نو بسازیم

آرمان ملی آنلاین - احسان انصاری: دولت سیزدهم به یک سالگی خود رسیده و به همین دلیل تحلیل و ارزیابی نقاط قوت و ضعف دولت در یک سال گذشته می‌تواند در تعیین مسیر آینده دولت تأثیرگذار باشد. ابراهیم رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری وعده‌هایی به مردم داد که بیشتر آن اقتصادی بود. این در حالی است که چالش‌های اقتصادی مردم هنوز کاهش پیدا نکرده است. «آرمان ملی» برای تحلیل و بررسی عملکرد یک ساله دولت سیزدهم با سیدمحمد غرضی، وزیر اسبق نفت گفت‌وگو کرده است. غرضی معتقد است: «یکی از مشکلات دولت فعلی این است که برخی وزرا و مدیران دستگاه‌ها، سوابق کشور را به خوبی نمی‌شناسند. بنابراین مردم توانایی اینکه از اعمال دولت یک جمع‌بندی داشته باشند، ندارند‌.» در ادامه ماحصل این گفت‌وگو را می‌خوانید.

دولت به یک سالگی خود رسیده و در شرایط کنونی می‌توان نقاط قوت و ضعف دولت را بهتر مورد ارزیابی قرار داد. به نظر شما مهم‌ترین نقاط قوت و ضعف دولت در سال ابتدایی خود چه بود؟

مهم‌ترین نقطه‌ قوت دولت سیزدهم این است که صحبت‌های آقای رئیسی برای مردم امیدوارکننده بوده است و جریان اجتماعی پای ایشان و تشکیل دولت‌شان ایستاد. اکنون یک سال از تشکیل دولت گذشته، اما گرانی و مشکلاتی که توسط رانت‌خواران بر مردم تحمیل شده، مشکلات زیادی برای مردم و دولت سیزدهم به وجود آورده است. نکته این است که دولت باید قوانین تبعیض‌آمیز را از بین ببرد تا دست رانت‌خواران بر امور عامه‌ مردم کوتاه شوند. قوانین تبعیض‌آمیز مثل همین قیمت خودرو که گاهی دولتی می‌شود، گاهی به صورت قرعه‌کشی به فروش می‌رسد. یا قیمت ارز یا واردات دولتی اجناس و غیره که گرفتاری‌های بسیاری را برای دولت و مردم ایجاد می‌کند. دولت باید بتواند موانع را پشت‌سر بگذارد تا با مشکلات کمتری مواجه شود. بنابراین شاید بتوان گفت نقطه‌ ضعف دولت تا این مرحله، همین وجود قوانین تبعیض‌‌آمیز است.

آیا آقای رئیسی به وعده‌هایی که به مردم داده‌اند عمل کرد‌ه‌اند؟

منش سیاسی‌ آقای رئیسی این بوده که از متخصصانی استفاده کنند که خارج از دولت‌های قبلی باشند. در واقع ایشان به دنبال جذب نیروهای جوان در دولت‌شان هستند. استفاده از نیروهای جوان ایده‌ای بسیار خوب و موثری است، ولی اگر قرار باشد چرخ را کاملاً از نو بسازیم، دچار گرفتاری‌هایی می‌شویم و تجربیات گذشته به هدر می‌رود. بنابراین حالا که ادب سیاسی آقای رئیسی این بوده که از نیروهای جوان استفاده کند، باید برای انتقال تجربیات دولت‌های گذشته به مجموعه‌ خود فعال‌تر باشند. ملاحظه می‌کنید که برخی از وزرا در دولت فعلی، چندان نتوانسته‌اند کارشناسان‌ داخل وزارتخانه را جذب کنند و به جای کارشناسان متخصص، از کارشناسان سیاسی استفاده کرده‌اند.

مهم‌ترین مطالبه مردم از دولت بهبود وضعیت معیشتی و اقتصادی بوده. دولت به چه میزان در این زمینه توفیق به دست آورده است؟

یکی از رویکردهای دولت سیزدهم برای بهبود معیشت مردم، افزایش مبلغ یارانه بود. اینکه چهارصد هزار تومان یارانه به دهک‌های پایین و سیصد هزار تومان به بقیه داده شود، قطعاً کمک‌کننده است. ولی این مبالغ و یارانه‌ها، نباید به مدد چاپ پول بدون پشتوانه به دست مردم برسد. چاپ پول بدون پشتوانه، تورم را افزایش می‌دهد، به دنبال آن هزینه‌ها بالا می‌روند، و در نتیجه رضایت مردم با وجود گرفتن یارانه‌ بیشتر، کمتر می‌شود. زیرا معیشت‌شان به دنبال تورم دچار مشکل شده و این مبلغ یارانه مشکلی از آنها حل نخواهد کرد. ولی اگر دولت به جای اینکه اسکناس چاپ کند، بتواند گردش ریال را در داخل دولت تنظیم کند، موثرتر است. خلق پول تورم را بیشتر می‌کند و در نتیجه مردم با وجود دریافت یارانه‌ بیشتر، ناراضی می‌شوند و معیشت‌شان دچار مشکل می‌شود.

دولت مدعی جراحی اقتصادی است. آیا زمان و نحوه این جراحی را مناسب می‌دانید؟

فقط همین دولت با این مساله مواجه نبوده است و بلکه بقیه دولت‌ها نیز با چنین وضعیتی مواجه بوده‌اند. بارها عنوان کرده‌ام که از دولت قاجار تا امروز این جریان تورم تولید کشور را زیر سوال برده و دائم جریان قاچاق و گرفتاری داخلی و تفاوت نرخ ارز وجود داشته و به تمام دولت‌ها آسیب زده و این دولت نیز استثنا نخواهد بود. حتی در دولت آقای احمدی‌نژاد که ششصد میلیارد دلار درآمد نفتی داشت و در دولت آقای روحانی نیز دلار هزار تومانی رسید به سه هزار تومان و سی هزار تومان و بار آن به دوش مردم افتاد. اما اگر قرار باشد که در این میان عده‌ای امتیاز داشته باشند و عده‌ای نداشته‌ باشند، آنها که بدون امتیاز مانده‌اند، ناراضی خواهند بود.

آیا تیم اقتصادی دولت از هارمونی و نظم کافی برخوردار است؟ چه چالش‌هایی در این زمینه می‌بینید؟

به نظرم یکی از مشکلات دولت فعلی این است که برخی وزرا و مدیران دستگاه‌های بزرگ، سوابق اجرایی کشور را به خوبی نمی‌شناسند. بنابراین مردم توانایی اینکه از اعمال دولت یک جمع‌بندی داشته باشند، ندارند. بنابراین فکر می‌کنم نظم کافی وجود ندارد.

مهم‌ترین اولویت دولت در زمینه سیاست خارجی لغو تحریم‌ها و احیای برجام بود. چرا تاکنون این اتفاق رخ نداده است؟ چه موانعی در این زمینه وجود دارد؟

این جریان چهل ساله است. در تمام این سال‌ها، ما دائم گرفتار تحریم‌ها بوده‌ایم. گاهی تحریم‌ها بین‌المللی بوده، گاهی اروپا بوده و گاهی دیگران. گرفتاری تمام دولت‌های گذشته و دولت جدید این است که بخشی از قدرت سیاسی با برجام مخالف است. کشورهای دیگر همه مخالف برجام هستند. آمریکا، اسرائیل، عربستان و اروپا، همه مخالف برجام هستند. آقای رئیسی فعلا نتوانسته این جریان مخالف چه خارجی و چه برخی در داخل را قانع کند. جریان‌های مخالف به آقای رئیسی فشار می‌آورند. آقای روحانی هم اخیراً گفته‌اند که اگر مجلس موافقت می‌کرد، من برجام را به نتیجه می‌رساندم. در نتیجه مشخص است که جریان مخالف برجام، هم در داخل دولت‌های مختلف و هم خارج آن وجود دارد.

رویکردی که تیم مذاکره کننده و دولت نسبت به مذاکرات در پیش گرفتند به چه میزان در به وجودآمدن بن‌بست کنونی تأثیر داشت؟

همان‌طور که عرض کردم در داخل کشور، عده‌ای منتقد و مخالف برجام هستند و به دولت فشار می‌آورند و در خارج کشور نیز مخالفانی وجود دارد. بنابراین دولت نمی‌تواند از این سد به راحتی عبور کند. غیر ممکن است که دشمنان خارجی دولت را رها کنند. من روزنه‌ای برای حل این مساله نمی‌بینم.

دولت باید چه رویکردی در پیش بگیرد؟

در صورتی که توانایی این را داشته باشند که قوانین تبعیض‌آمیز که موجب رانت‌خواری افرادی می‌شود را از بین ببرند، راه حضور دولت بین مردم بازتر می‌شود. ان‌شاا... که دولت فرصت بکند این قوانین را بشکند. در مورد این قوانین تبعیض‌آمیز، بهترین مثالی که می‌توانم بزنم نرخ ارز است که هم دولت تصویب کرده هم شورای نگهبان، عده‌ای ارز ارزان می‌گیرند آنهایی که ارز ارزان می‌گیرند، می‌روند جنس را در بازار آزاد می‌فروشند. بنابراین هم دولت ضرر می‌کند، هم مردم، هم تجارت. بنابراین صحبت من این است که قوانین تبعیض‌آمیز به ضرر دولت، به ضرر مجلس و به ضرر کشور است. بقیه‌ موارد هم همین‌طور است. مثل اتومبیل، مثل مواد پتروشیمی و غیره، عده‌ای گاز ارزان می‌گیرند، ولی فرآورده‌‌های پتروشیمی را در بازار آزاد می‌فروشند. این هم به ضرر دولت است، هم به ضرر مردم است و هم به ضرر صنعت پتروشیمی. حمایت مردم از دولت و اینکه دولت در هر شرایطی کنار مردم باشد و تصمیماتش به نفع مردم، بهترین راه برای تحکیم بدنه‌ دولت و شکستن سد مخالفان پیشبرد اهدافی است که هم به نفع مردم است و هم به نفع دولت.

چرا برخی تلاش می‌کنند با مطرح کردن موضوعاتی که در اولویت‌های بعدی جامعه هستند مطالبات اصلی مردم را به حاشیه ببرند؟

این‌ افراد حاشیه‌ساز در بدنه‌ دولت حضور ندارند و خارج از آن هستند. وزارت ارشاد اعلام کرد که در مورد حجاب، دولت هر مدلی از حجاب را قبول دارد، صرفاً هدف این است که حجاب در جامعه رعایت شود. اما این جریان دولت را رها نمی‌کنند. افرادی که ابزار حجاب را برای به حاشیه بردن دولت استفاده می‌کنند،برخی ارگان‌ها را رو به روی مردم قرار می‌‌دهند. این جریان دوقطبی، هم به ضرر دولت است، هم به ضرر مردم است و هم حتی به ضرر اجرای قوانین مربوط به حجاب است. حجاب جزو اصول و اهداف جامعه و انقلاب و جمهوری اسلامی است و باید رعایت شود و در این مساله شکی نیست، اما دو قطبی کردن جامعه و روش‌های مقابله‌ای، قطعا راه حل خوبی برای ترغیب مردم به رعایت حجاب نیست.

با توجه به شرایط موجود چه چشم‌اندازی پیش روی دولت مشاهده می‌کنید و چه فرصت‌ها و چالش‌هایی را در آینده در برابر دولت می‌بینید؟

چالش‌های این دولت هم مثل دولت‌های گذشته است. تمام دولت‌های گذشته هر هشت سال دولت را با مشکلات بسیاری به دولت بعد تحویل دادند. خدا کند و دعا می‌کنیم که دولت فعلی گرفتار این مشکلات نشود، اما این روند رانت‌خواری، دولت فعلی را هم رها نخواهد کرد. دولت باید تمام تلاشش را داشته باشد که از رانت‌خواران عبور کند. این یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین چالش‌هایی است که در این مسیر با آن مواجه است. رفع این موانع و گذر از آنها، قطعاً اعتماد مردم به دولت را افزایش داده و باعث می‌شود استحکام و قدرت دولت نیز بالاتر برود.

 

کلید واژه
دیدگاه‌ها

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.